Gebelerin En Sık Sorduğu Sorular 1

1- Düşük Riski Hangi Haftaya Kadar Devam Eder?

Bir gebeliği 20. gebelik haftasından önce veya dışarıda hayatta kalma sınırından önce sonlanmasına düşük diyoruz. Düşükleri kendi arasında 12 haftadan önce erken, ve 12-20. hafta arasına geç olarak sınıflıyoruz. Gebelik kesesi görüldükten sonra gebelik haftası ilerledikçe düşük riski azalır. Örnek verecek olursam embriyonun kalp atışı izlendiğinde bu risk % 3,5’e 12. hafta tamamlandığında ise % 1,5’a iner. Azalmakla beraber tüm gebeliklerde 20. haftaya kadar düşük riski vardır.

2- Preeklampsi Belirtileri Neler? Kendimi Nasıl Takip Etmeliyim?

Preeklampsi gebeliğe özgü kan basıncı(tansiyon) yükselmesidir. genellikle kan basıncı bu durumda 20. haftadan sonra yükselir. En önemli bulgusu 6 saat ara ile aynı koldan ve dinlenmiş olarak ölçülen kan basıncının 140/90 mmHg üzerinde olmasıdır. Bunun dışında hızlı kilo artışı ve ödem diğer uyarıcı belirtilerdir. Çoğunlukla baş ağrısı, görme bulanıklığı, fetal hareketlerde azalma, sağ üst kadran ağrısı klinik tablonun oturduğu ağır ve organ bulguları ile giden preeklampsi vakalarında izlenir. Bu nedenle gebelerin kan basıncı ölçümlerinin her muayenede yapılması önemlidir. Ayrıca tüm gebeler ilk muayeneden itibaren, olası gebelik hipertansiyon açısında sahip oldukları risk faktörleri için sorgulanmalıdır. 11-14.gebelik haftası arasında yapılan ilk 3 ay muayenesinin en önemli hedeflerinden biri de annede uterin arter Doppler değerlendirmesi yaparak preeklampsiyi önlemek için gerekli adımların atılmasıdır.

3- Rahim Ağzı Kısalığı (Servikal Yetmezlik) Nasıl Tedavi Edilir?

Rahim ağzı yetmezliği (servikal yetmezlik) preterm doğumun en önemli nedenlerinden biridir. Tedavisi cerrahidir. Servikse uygulanan bir dikiş ile var olan mekanik zayıflık giderilemeye çalışılır. Özellikle daha önce ağrısız geç düşük ile sonuçlanan gebelikleri olan, rahim ağzının kısaldığı cerrahiler uygulanan kadınlar planlı olarak serklaj operasyonun yapılması uygun olan kadınlardır. Genellikle bu grup gebelere 1. trimester sonunda bir dizi test ve ultrasonografik değerlendirme sonrasında serklaj dikişi uygulanır. Aktif kanaması, su geliş, enfeksiyonu olan, gebeliğin devamının anne hayatını riske atacağı, fetusun anne karnında kaybedildiği veya majör yapısal anomalisi olan fetus varlığında serklaj operasyonu  yapılmamalıdır. Dikiş genellikle vajinal yolla veya bazen laparoskopik-robotik teknikle uygulanabilir. Vajinal yolla uygulanan serklaj operasyonlarında dikiş materyali 36-37. gebelik haftası gibi alınarak hastaya vajinal yolla doğum şansı verilebilir. Abdominal yolla uygulanan serklajlarda ise doğum sezaryenle gerçekleştirilmelidir.

4- Bebek Kilosu Az Çıkıyor, Nasıl Artırabilirim?

Fetal büyümede yavaşlama ve ağırlık artışının zamana göre yavaşlaması durumunda yol açan nedenin ortadan kaldırılması, anne karnındaki bebeğin kilo artışını sağlayabilir. Ancak bu her zaman mümkün olmayabilir. Eğer kadın yeterli kilo alamamış, anemik, beslenme bozukluğu varsa, sigara-keyif verici maddeler kullanıyorsa, plasentaya oksijenden ve besinlerden zengin kanın ulaşmasını engelleyen  kronik hastalıkları varsa bu sorunların düzeltilmesi fetal büyümeyi olumlu olarak etkiler.

5- Amniyon Sıvısı Azlığı (Oligohidramniyoz) Tehlikeli Mi?

Amniyon sıvısının azaldığı oligohidramniyoz; plasental yetmezlik, fetal böbreklerin anomalileri veya erken membran rüptürünü takiben ortaya çıkabilir. Plasental yetmezliği takiben ortaya çıkan oligohidramniyozda fetal büyüme de olumsuz etkilenmiştir. Anne karnında fetal kayıp ihtimali artabilir. EMR sonrası gelişen ve uzayan oligohidramniyozlarda hem yeni doğan enfeksiyonu ve sepsis riski artar hem de özellikle 23-24. gebelik haftasında önce olan oligohidramniyozda göğüs kafesi gelişemediği için akciğerler küçük kalacaktır. Bunun en önemli sonucu ile gerçekleşen erken doğum sonrasında ortaya çıkan çok ciddi solunum sıkıntısıdır.

6- Amniyon Sıvısı Fazlalığı (Polihidramniyoz) Neden Olur?

Amniyon sıvısının fazlalığı amniyon sıvısının yapımının arttığı immün veya nonimmün hidrops, gebelikte kontrolsüz şeker hastalığı, bazı fetal kitleler, çoğul gebeliklerde ikizden ikize transfüzyon sendromu gibi komplikasyonlarda olabileceği gibi fetusun yutma veya sindirim kanalında yutulan amniyon sıvısının pasajını etkileyen anomalilerde ortaya çıkabilir. Sadece annede solunum sıkıntısına yol açmayıp, uterusun gerilmesine bağlı olarak erken doğum, plasentanın erken ayrılması gibi önemli sonuçları olabilir.

7- Trombofili (Pıhtılaşma) Testleri Ne Zaman Yapılır?

Trombofili, doğumsal veya sonradan geçirilen hastalıklar sonucunda pıhtılaşmaya yatkınlığın artmas durumudur. Kalıtsal trombofililer, gebenin daha önce venöz tromboz ve akciğer embolisi  yaşadığı durumlarda taranmalıdır. Kazanılmış olanlar ise en sık daha önce 2 veya daha fazla ilk trimesterde gebelik kaybı yaşayanlar, 34 hafta altında plasental problemlere bağlı büyüme kısıtlılığı, preeklampsi gibi nedenle preterm doğum yapanlar ve 20 hafta üzeri intrauterin ex vakalarında yapılmalıdır.

8- RH İmmünoglobulin (Kan uyumsuzluğu iğnesi) Ne Zaman Yapılır?

Anti-D Rh uyuşmazlığı olan (annenin Rh(-) babanın Rh(+)) çiftlerde rutin olarak 28. gebelik haftasında ve doğumdan sonraki 72 saat içinde fetal kan grubu belirlenerek ve direkt Coombs testi yapılarak uygulanabilir. Bunun dışında, düşük tehditlerinde, ciddi abdominal travma, her türlü tanı veya tedavi amacıyla yapılan intrauterin girişimde, 2. trimester ortasından doğuma kadar olan dönemde gebelik ile ilgili olduğu ortaya konan tüm kanamalarda yine 72 saat içinde uygulanmalıdır.

9- İdrar Yolu Enfeksiyonu Gebeliği Etkiler mi?

İdrar yolu enfeksiyonları tedavi edilmediğinde erken doğum, erken su gelişi için gebenin riskini arttırır. Tedavi edilmeyen basit alt idrar yolu enfeksiyonları kolaylık idrar yolları boyunca yayılarak böbrek-toplayıcı sistemin iltihabı olan pyelonefrite ilerler. Doğru ve zamanında tedavi edilmeyen pyelonefrit gebelerin üçte birinde erken doğum ve annede sepsis ile sonuçlanabilir. Aynı zamanda annenin geçirdiği idrar yolu enfeksiyonları yenidoğan döneminde ortaya çıkan yatış ve antibiyoterapi gerektiren enfeksiyonlara da zemin sağlayabilir. Bu nedenle kültür ile doğrulanan ml’de 100000’den fazla CFU E. Coli olan idrar kültürleri, gebenin herhangi bir şikayeti olmasa da doğru antibiyotik ile tedavi edilmelidir.

10-Grip, Soğuk Algınlığı vs. için Hangi İlaçlar Güvenli?

Gebelikte karşılaştığınız üst solunum yolu enfeksiyonlarının önemli bir kısmı viral enfeksiyonlardır. Yaşadığınız kas-eklem ağrısı, halsizlik, burun akıntısı, öksürük, geniz akıntısı, gözlerde sulanma, öksürük gibi şikayetlerin tedavisinde kullanılabilen bazı ilaçlar var. Bunların doktora danışılmadan ve muayene olmadan kullanılması bazen influenza veya ciddi bakteriyel enfeksiyonların göz ardı edilmesine neden olabilir. Bu şikayetlerle başvuran bir gebenin yapılan muayenesi sonrasında sözünü ettiğin enfeksiyonlar dışlandıktan sonra doktor bilgisi ile diğer ilaçları kullanması mümkündür. 

11-Gebelikte Uyku Sorunlarını Nasıl Yönetebilirim?

Eğer uykuya dalma konusunda sorun yaşıyorsanız uyku saatinizden 2-3 saat kala uyarıcı özelliği olan kakao, kahve, çay, çikolata gibi ürünleri tüketmeyi, bırakın, stresli işlerle yatmadan önce uğraşmayın. Son yediğiniz yemekle uyku arasında en az 2 saat ve üzere zaman geçmiş olsun. Bütün bunlara rağmen eğer halen uykuya dalmada sorun yaşıyorsanız yatmadan önce papatya çayı içebilirsiniz. Eğer uykuya dalmada sorun yaşamıyor ancak uykunuz çok sık bölünüyorsa; yatış pozisyonunuz, idrara gitmek için sık sık uyanmanız, bunun başlıca nedeni olabilir. Bu durumda özellikle yan yatarken destek amacıyla sırınız, karın altı ve dizlerinizin arasına yastık koymanız yatış şeklinizin rahatsızlığına bağlı uyku sorunlarını düzeltecektir. Bu arada gün içinde almanız gereken sıvı miktarını düzenli ve zamana yayarak almanız, uyumanıza birkaç saat kala sıvı miktarını azaltmanız, en azından idrar ihtiyacı ile gece kalkış sayınızı azaltabilir.