Gebelikte Vitamin İlaçları ve Mikrobesinleri Nasıl Kullanalım ?
- Prof. Dr. T. Umut Dilek
- 2 gün önce
- 4 dakikada okunur
Gebelikte eser elementler ve vitaminler, hem annenin sağlığını korumak hem de bebeğin sağlıklı gelişimini desteklemek için kritik öneme sahiptir. Ancak bu takviyeler, gereksinimlere uygun şekilde ve doktor kontrolünde yapılmalıdır. Aşırı veya yetersiz alım, hem anne hem de bebek için olumsuz sonuçlara yol açabilir. İşte gebelikte eser element ve vitamin takviyesinin nasıl yapılması gerektiği hakkında detaylı bilgiler:
Gebelikte Eser Element ve Vitamin Takviyesi
1. Folik Asit (B9 Vitamini)
Neden Önemlidir?
Folik asit, bebeğin beyin ve omurilik gelişimi için hayati öneme sahiptir. Nöral tüp defekti (spina bifida gibi) riskini azaltır. Tüm gebelik boyunca hem anne hem de fetusta aktif hücre çoğalması ve DNA yapımı olduğu için folik asite her zaman ihtiyaç vardır.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelikten önce (planlama aşamasında) ve gebeliğin ilk 12 haftasında düzenli olarak alınmalıdır. 12. haftadan sonra da düzenli folik asit alınmasına devam edilmelidir.
Günlük İhtiyaç:
400-600 mcg (mikrogram). Doktor, risk durumuna göre daha yüksek doz önerebilir.
Kaynaklar:
Yeşil yapraklı sebzeler, tam tahıllar, portakal suyu, takviye edilmiş gıdalar.
2. Demir
Neden Önemlidir?
Gebelikte kan hacmi ve kırmızı kan hücresi yapımı arttığı için demir ihtiyacı artar. Demir, hem annenin hem de bebeğin oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin üretimi için gereklidir. Eksikliği anemiye (kansızlığa) yol açabilir.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebeliğin 2. trimesterinden itibaren genellikle takviye önerilir.
Günlük İhtiyaç:
30-60 mg. Demir eksikliği varsa doktor daha yüksek doz önerebilir.
Kaynaklar:
Kırmızı et, tavuk, balık, mercimek, nohut. C vitamini (örneğin portakal) ile birlikte alındığında emilimi artar.
3. Kalsiyum
Neden Önemlidir?
Bebeğin kemik ve diş gelişimi için gereklidir. Ayrıca annenin kemik sağlığını korur.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelik boyunca düzenli olarak alınmalıdır.
Günlük İhtiyaç:
1000-1300 mg.
Kaynaklar:
Süt, yoğurt, peynir, badem, brokoli, kalsiyum takviyeli gıdalar.
4. D Vitamini
Neden Önemlidir?
Kalsiyumun emilimini artırır ve bebeğin kemik gelişimini destekler. Eksikliği, hem anne hem de bebekte kemik sorunlarına yol açabilir.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelik boyunca düzenli olarak alınmalıdır.
Günlük İhtiyaç:
600 IU (uluslararası birim). Eksiklik durumunda doktor daha yüksek doz önerebilir. Gebelikte üst sınır günlük 2000 IU'dir.
Kaynaklar:
Güneş ışığı, yağlı balıklar (somon, sardalya), yumurta sarısı, D vitamini takviyeleri.
5. İyot
Neden Önemlidir?
Bebeğin beyin ve sinir sistemi gelişimi için gereklidir. İyot eksikliği, zeka geriliği ve guatr riskini artırabilir.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelik boyunca düzenli olarak alınmalıdır.
Günlük İhtiyaç:
220 mcg.
Kaynaklar:
İyotlu tuz, deniz ürünleri, süt ve süt ürünleri.
6. Omega-3 Yağ Asitleri (DHA ve EPA)
Neden Önemlidir?
Bebeğin beyin, göz ve sinir sistemi gelişimini destekler. Ayrıca erken doğum riskini azaltabilir.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelik boyunca düzenli olarak alınmalıdır.
Günlük İhtiyaç:
200-300 mg DHA.
Kaynaklar:
Yağlı balıklar (somon, sardalya), ceviz, keten tohumu, omega-3 takviyeleri.
7. Çinko
Neden Önemlidir?
Hücre büyümesi ve bağışıklık sistemi için gereklidir. Eksikliği, düşük doğum ağırlığı ve erken doğum riskini artırabilir.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelik boyunca düzenli olarak alınmalıdır.
Günlük İhtiyaç:
11-12 mg.
Kaynaklar:
Et, deniz ürünleri, tam tahıllar, baklagiller.
8. B12 Vitamini
Neden Önemlidir?
Sinir sistemi ve kırmızı kan hücrelerinin üretimi için gereklidir. Özellikle vejetaryen veya vegan annelerde eksiklik riski yüksektir.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelik boyunca düzenli olarak alınmalıdır.
Günlük İhtiyaç:
2.6 mcg.
Kaynaklar:
Et, balık, yumurta, süt ürünleri, B12 takviyeleri.
9. Magnezyum
Neden Önemlidir?
Kas ve sinir fonksiyonlarını destekler, rahim kasılmalarını düzenler ve preeklampsi riskini azaltabilir.
Ne Zaman Alınmalı?
Gebelik boyunca düzenli olarak alınmalıdır.
Günlük İhtiyaç:
350-400 mg.
Kaynaklar:
Badem, ceviz, ıspanak, tam tahıllar, muz.
Takviye Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Doktor Kontrolü Şarttır:
Multivitamin Seçimi:Gebelere özel multivitaminler, genellikle folik asit, demir, kalsiyum ve diğer gerekli vitaminleri dengeli bir şekilde içerir. Ancak, ek ihtiyaçlar için ayrı takviyeler gerekebilir. Multivitaminler içindeki demir, demir depoları normal ve hemoglobin değeri normal olan gebelerde günlük idameyi sağlayabilir ancak boşalan demir depolarını doldurmak ve anemiyi tedavi etmede yeterli değildir.
Doz Aşımından Kaçının:Özellikle A vitamini gibi yağda çözünen vitaminlerin aşırı alımı, doğumsal kusurlara yol açabilir. Bu nedenle, önerilen dozların dışına çıkılmamalıdır.
Beslenme Önceliklidir:Takviyeler, dengeli bir diyetin yerini tutmaz. Vitamin ve minerallerin doğal kaynaklardan alınması her zaman öncelikli olmalıdır.
Sonuç
İdeal olarak gebelik planlanması ile beraber günlük 0,4 mg folik asitin anne adayına verilmesi gereklidir. Bu folik asit desteği 12. gebelik haftasına kadar devam etmelidir. Folik asit desteği nöral tüp defekti (beyin ve omurilik anomalisi) öyküsü olanlar, antiepileptik ilaç kullanan kadınlarda daha fazla önem kazanmaktadır. Gebelik kararı verildikten sonra tercihan 3 ay ancak bu mümkün olmuyorsa 45 gün önce folik asit başlanmalıdır. İlk trimesterin bitmesi ile vitamin D desteğine başlanmalı ve doğumdan sonra 12. Haftaya kadar devam edilmelidir. Benzer şekilde gebelerin 14. gebelik haftasından itibaren 30-60 mg elementer demir içeren demir preparatları alması ve doğumdan sonraki 3. aya kadar devam etmesi gereklidir. Omega- 3 desteği gebeliğin 2. üç ayından sonra başlanabilir. Omega- 3 desteğinin gebelik süresini uzattığı, doğum ağırlığı üzerinde hafif derecede de olsa olumlu etkisi olduğu bildirilmektedir. İyot eksikliğinin yaygın olduğu ülkelerde 75-150 mikrogram arasında değişen miktarlarda iyot desteği yapılması önerilir. Gebelikte vitamin desteğinde genel kural yağda eriyen vitaminlerin karaciğer dokusunda depolanması nedeni ile bunları gebelik için belirlenen değerlerin üzerindeki miktarlarda kullanılmamasıdır. Epilepsi ilacı kullanan, orak hücre veya akdeniz kansızlığı olan gebeler, gebelik öncesi diabeti, hipo veya hipertiroidisi olan gebelerde eser element ve vitamin desteğinin mutlaka varolan sistemik hastalıklara uygun olarak düzenlenmesi gereklidir.
Okuma Önerisi
Yorumlar